Ból gardła należy do najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów po pomoc medyczną lub farmaceutyczną. Choć w wielu przypadkach ma charakter samoograniczający się i nie wymaga antybiotykoterapii, w praktyce nadal obserwujemy nadmierne i nie zawsze uzasadnione stosowanie antybiotyków. To właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabierają usługi farmaceutyczne oparte na właściwej ocenie pacjenta, szybkiej diagnostyce i racjonalnym postępowaniu objawowym. W naszej najnowszej publikacji „Effectiveness of Pharmaceutical Counseling in Sore Throat Management According to Patients and Pharmacists” oceniliśmy skuteczność porady farmaceutycznej w leczeniu bólu gardła w polskich aptekach ogólnodostępnych. Badanie zostało przeprowadzone w modelu wieloośrodkowym, prospektywnym i obserwacyjnym w 23 aptekach ogólnodostępnych w Polsce. Dorośli pacjenci z bólem gardła przechodzili szybki test antygenowy w kierunku paciorkowca grupy A (GAS). Pacjenci z wynikiem dodatnim byli kierowani do lekarza, natomiast pozostali otrzymywali ustrukturyzowaną poradę farmaceutyczną oraz leczenie objawowe. Do badania włączono łącznie 142 pacjentów, z czego u 128 osób wynik testu był ujemny, co pozwalało na wdrożenie postępowania objawowego w aptece. 14 pacjentów z dodatnim wynikiem testu zostało wyłączonych z dalszej analizy i skierowanych do lekarza. To bardzo ważny element tej usługi, ponieważ pokazuje, że farmaceuta może nie tylko doradzać, ale również prowadzić realny triaż pacjenta i pomagać w podejmowaniu właściwych decyzji terapeutycznych. Co pokazały wyniki? 98,4% pacjentów stosujących leczenie objawowe zgłosiło poprawę. Co więcej, 75% badanych oceniło stopień ulgi w bólu gardła na poziomie co najmniej 8 punktów w 10-stopniowej skali, a najczęściej wskazywaną odpowiedzią była pełna ulga. W porównaniu z wcześniej stosowanymi sposobami leczenia 88,3% pacjentów uznało rekomendowane postępowanie za bardziej skuteczne, a 86,7% wskazało na szybszy początek działania. Istotne były również aspekty praktyczne i bezpieczeństwa. 91,4% uczestników uznało zastosowane leczenie za wygodne, a w badaniu nie odnotowano przypadków przedawkowania. Pacjenci w jakościowej ocenie podkreślali szybką ulgę, łatwiejsze połykanie i mówienie oraz możliwość szybkiego powrotu do codziennych aktywności bez konieczności natychmiastowej wizyty u lekarza. Autorzy podkreślili także, że cały model postępowania był wykonalny, dobrze akceptowany i nie budził istotnych zastrzeżeń bezpieczeństwa. Dlaczego to badanie jest ważne? Bo pokazuje, że apteka może być realnym i bezpiecznym miejscem pierwszego kontaktu dla pacjenta z bólem gardła. Połączenie szybkiego testu diagnostycznego, ustrukturyzowanej porady farmaceutycznej i leczenia objawowego może nie tylko poprawiać samopoczucie pacjenta, ale również ograniczać niepotrzebne konsultacje lekarskie i wspierać racjonalne stosowanie antybiotyków. Autorzy wskazują wprost, że taki model może wzmacniać rolę aptek ogólnodostępnych w podstawowej opiece zdrowotnej. Wnioski? Wyniki pilotażu pokazują, że farmaceuta może skutecznie uczestniczyć w opiece nad pacjentem z bólem gardła — nie tylko poprzez rekomendację produktu, ale przez cały uporządkowany proces: ocenę objawów, wykonanie testu, decyzję o skierowaniu do lekarza lub wdrożeniu leczenia objawowego, edukację i wsparcie pacjenta. To model nowoczesnej opieki farmaceutycznej, który zasługuje na dalszy rozwój, badania porównawcze i analizy ekonomiczne.
Cytuj: Merks P, Sikorski S, Religioni U, Świetlik D, Plagens-Rotman K, Drelich E, Kaźmierczak J, Krolak-Ulińska A, Sierpiński R, Doniec Z. Effectiveness of Pharmaceutical Counseling in Sore Throat Management According to Patients and Pharmacists. Healthcare (Basel). 2025 Oct 27;13(21):2708. doi: 10.3390/healthcare13212708. PMID: 41228075; PMCID: PMC12607296. Link do publikacji: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41228075/
